Gedichten op muziek gezet? Is dat wel een goede combinatie? Een gedicht is immers een gedicht. En een lied is een lied. Zangeres Yvonne Weijers waagt zich er aan, in een project met componist Cees Thissen, die poëzie van Elly de Waard heeft getoonzet. Zondag 30 oktober was de première in Het Oude Slot in Heemstede, waar Yvonne Weijers en haar ensemble zestien gedichten muzikaal vertolkten.

tekst: Paul Lips
fotografie (auteursfoto uitgezonderd): Remco van der Kruis

Er bestaan voorbeelden van klassieke componisten die gedichten hebben getoonzet. Persoonlijk heb ik daar moeite mee, omdat zulke melodieën mijns inziens een hoop kanten op schieten, maar weinig houvast bieden. De moeizame zoektocht is terug te horen in de muziek. Dat je dan bij jezelf denkt: had het vers nu maar gewoon voor laten dragen in plaats van al die muzikale poeha er aan toe te voegen.
Daarnaast waagden jazzmusici zich aan het begeleiden van dichters, een combinatie die hier en daar tot verrassende resultaten leidde. Mijns inziens werkt een gedicht op muziek het beste als het speciaal in combinatie met die muziek geschreven is, zoals bij de onvolprezen reggaedichter Linton Kwesi Johnson. Maar laten we niet te veel kniezen: op de zeldzame momenten dat ik een poëzieavond bezoek denk ik wel eens ‘wat een geneuzel, had deze gedichten nu eens gecombineerd met instrumenten’.

Elly de Waard (bron: Wikipedia)

_________________________________

De makers van dit project – componist Cees Thissen, arrangeur Koos de Muinck, zangeres Yvonne Weijers en haar muzikanten pianist Mark van der Feen, contrabassist Peter Björnhild en saxofonist Erik van der Weijden – hebben een prima vorm gevonden om de poëzie van Elly de Waard van een muzikale laag te voorzien.
Cees Thissen trok zich vooraf zelfs een periode terug in een klooster, teneinde de gedichten te bestuderen en geheel te absorberen. Uiteindelijk werden zestien gedichten gekozen. “Maar ik zou er nog zó veertig uit kunnen kiezen”, verklapt Thissen in Het Oude Slot, waar Elly de Waard en haar eega overigens te gast zijn.

_________________________________

Om de gedichten vooraf uit te reiken aan de aanwezigen was voor Yvonne Weijers geen optie. “Nee zeg, dan gaan ze allemaal zitten bladeren.” Een tekstvel om uit te delen ná de voorstelling wordt nog overwogen. Persoonlijk vind ik zulks prettig, zodat je thuis de vertolkte gedichten nog eens rustig na kunt lezen. Maar dat de twintig uitgegeven bundels te koop zijn tijdens de voorstellingen, daar is voor gezorgd.
Een bijzondere carrière, zo mag je het literaire leven van Elly de Waard gerust noemen. Zij studeerde Neerlandistiek aan de Universiteit van Amsterdam en begon in de jaren zestig van de vorig eeuw met het schrijven van recensies, reportages en interviews voor Hitweek, Het Vrije Volk, de Volkskrant en Vrij Nederland. Verhalen met een literair gehalte, die zijn verzameld in het loodzware boekwerk ‘Het Jasje van David Bowie (Twintig Jaar Popmuziek)‘. Met de komst van het intellect in de popmuziek (een deur die werd ingetrapt door onder anderen Bob Dylan en Leonard Cohen) was De Waard in staat om ‘gesprekken op niveau’ te voeren, zo verklapt ze tijdens de middag in Het Oude Slot. “Ik had er niet aan moeten dénken om Cliff Richard te moeten interviewen, of Elvis Presley.” Het popjournalistiekboek is een aanrader en geeft een fraai tijdsbeeld, maar waaruit eveneens blijkt dat De Waard de slag naar nieuwe stromingen als punk, rap en heavy-metal niet meer kon maken. Wat geen schande is.
Na de dood van haar levenspartner Chr.J. Van Geel begon Elly de Waard zelf met het schrijven van poëzie. Haar invloeden zijn dichters als Emily Dickinson, Sylvia Plath, M. Vasalis en Joseph Brodsky. De Waard schrijft in toegankelijke taal, met thema’s als natuur, liefde en erotiek.

_______________________________________

In het muzikale programma dat over het voetlicht wordt gebracht speelt de natuur een prominente rol. Maatschappelijke thema’s als oorlog, tegenstellingen of verharding van menselijke verhoudingen komen niet aan de orde (of zitten daar symbolisch in verwerkt). De Waard kiest thema’s als dromen, de Noordzee, de twee lege zomerstoelen in de tuin na de dood van de geliefde, geluiden in de nacht.
Muzikaal is het programma dik in orde. De woorden liggen uitgewogen op de muziek en krijgen subtiele accenten van de instrumentalisten. Hier en daar dreigt het geheel enigszins te gaan ‘kabbelen’. Maar tussen veel gedichten door zijn er quotes te horen waarin Elly de Waard vertelt over haar leven en poëzie. Dat brengt de variatie. De foto’s van Geek Zwetsloot vormen hier en daar een mooie aanvulling – vooral de natuur- en zeefoto’s – maar de clichématige geblurde soft-erotische plaatjes hadden wat ons betreft achterwege mogen blijven. Hoe dan ook is het programma ‘Yvonne Weijers zingt gedichten van Elly de Waard‘ een bijzondere manier om kennis te maken met deze dichteres.

Ochtend in de tuin

Ochtend in de tuin, mijn ogen
tranen van het opstaan
Naar het mooie dat ik zien wil
moet ik haast raden

Het is maar klein verdriet
dat meekomt, kleine tegenslagen
Misschien van gisteren pas
of enkele dagen

Maar het draagt wel onvermijdelijk
de herinnering aan pijnlijk
grote dingen, soms nog uit
een ver verleden, in zich

Het geleefde is één geheel
dat ouder wordend steeds
bepaalder raakt, als een gedicht
waarvan de laatste regel nadert

© Elly de Waard

____________________________________

Optredens ‘Yvonne Weijers zingt gedichten van Elly de Waard’:

Vrijdag 18 november * Haarlem / Sociëteit Vereeniging * 20.00 uur
Zondag 20 november * Heiloo / De Cultuurkoepel * 15.00 uur
Vrijdag 2 december * Amsterdam / De Nieuwe KHL * 20.00 uur

https://ellydewaard.nl/ 

Yvonne Weijers | Latin & Jazz zangeres, Stembevrijding. Voor boekingen neemt contact op