Frans van Heiningen is een bijzondere Haarlemmer. Momenteel betrokken bij de Moving Acadamy of Performing Arts (MAPA), met een immense bagage als het om theatertechnieken gaat. Daarom noemt broer Ide van Heiningen hem ook ‘uitvinder’. In kunstruimte 37PK aan het Groot Heiligland is momenteel de tentoonstelling ‘Het analoog optisch panopticum van fotograaf Frans van Heiningen’ te zien, waarin een uitsnede van zijn werk wordt getoond. Zondag was de opening die op onnavolgbare wijze geschiedde door acteur Michael Helmerhorst.

door Paul Lips

Een doordeweekse avond in november het Rozenprieel. Op een schitterende zolder van een oude school woont Frans van Heiningen; de ruimte fungeert eveneens als atelier. In de kasten overal kratten met allerhande onderdelen. Op andere plekken mappen, lijsten met foto’s, camera’s en projectoren. Ben ik in de wereld van professor Zonnebloem terechtgekomen? De sfeer brengt me terug naar de tijd van de hoogtijdagen van de Technische Theatergroep Perspekt, die in de jaren zeventig en tachtig telkens opnieuw verraste met hoogst originele, inventieve voorstellingen waarin techniek, belichting en spel op onnavolgbare wijze werden gecombineerd. Multimediatheater met mime, schuivende decors, projecties en geluid, waarbij de rol van het aloude ’teksttoneel’ was onttakeld en van nieuwe betekenissen werd voorzien. Degenen die er destijds bij waren, hebben het meegemaakt. De acteurs, technici, betrokkenen én het publiek.

Frans van Heiningen (1943) was in die dagen actief als medisch fotograaf bij het Academisch Ziekenhuis Leiden en raakte gefascineerd door analoge lichtprojectietechnieken. Hij maakte vloeistofprojecties voor Fantasio – de voorloper van Paradiso – en ontwikkelde gaandeweg allerhande gevelprojecties voor openbare ruimten. Zijn reputatie als uitvinder en licht- en beeldkunstenaar bracht hem met MAPA tot ver over de grenzen, in Centraal en Oost-Europa (Tsjechië, Macedonië, Servië, Kroatië, Ukraine). Daarnaast doceerde Van Heiningen op tal van theaterscholen, van Amsterdam tot aan Maastricht en van Berlijn tot aan Helsinki.


“De tentoonstelling in 37PK is niet zomaar een expositie, maar heeft meer de sfeer van een laboratorium”, legt mime-acteur/docent Ide van Heiningen uit. “Geen vaste opstelling, maar schuivende panelen met verrassingen. Er zijn suppoost-kunstenaars aanwezig die de bezoeker rondleiden en uitleg geven.”
Inmiddels is het zondagmiddag en is acteur/regisseur Michael Helmerhorst in kunstruimte 37PK bezig aan een absurdistisch verhaal waarin hij rept over het ‘optografisch imaginarium’ van Frans van Heiningen en een foto toont met daarop een gevel zich bevindend in de Lower East Side van New York. Het is een typische Van Heiningen-foto, zonder mensen, maar uitmondend in het beeld voor een decor van een van de voorstellingen. Allemaal onderdeel van het analoog optisch panopticum van Frans van Heiningen. Met veel foto’s, allerhande projectoren en vitrines vol informatie. In 3 tentoonstellingsblokken zullen er spontane presentaties ingebracht worden, waarmee de bezoeker inzicht krijgt in het gebruik en toepassing van de verschillende instrumentaria. Het zal een tentoonstelling zijn die vooral door liefhebbers zal worden bezocht.

37PK, Platform voor Kunsten, Groot Heiligland 37, Haarlem
www.37pk.nl

Blok 1: donderdag 17 februari t/m zondag 20 februari 13-17 uur
Blok 2: donderdag 24 februari t/m zondag 27 februari 13-17 uur
Blok 3: donderdag 3 maart t/m zondag 6 maart 13-17 uur
Finissage zondag 6 maart 16-18 uur